Imagen : ENKONTRU PROGRESU 50% BA PROGRAMA REFITORIU, DAPUR ESKOLA NO CORAN BETON, iha aldeia Darmudapu, Rezidensia Numatada. Foto husi Ekipa SISD-Maumeta,(30/09).

Maumeta, 30 Setembru 2026 – Ekipa Programa Nasional Dezenvolvimentu Suku (PNDS) Suku Maumeta, Postu Administrativu Bazartete, Munisípiu Liquiçá, realiza enkontru progresu 50% ba implementasaun programa PNDS tinan 2026, iha Aldeia Darmudapu, Rezidénsia Numatada, ohin loron (30/09).

Enkontru ne’e hala’o hodi avalia progresu implementasaun programa rua, mak konstrusaun Refitoriu no Dapur Eskola EBF 1,2 Maumeta no konstrusaun Coran Beton Estrada iha Aldeia Darmudapu.

Xefe Suku: Enkontru Hodi Kompleta Rekezitus PNDS.

Xefe Suku Maumeta, Victor da Silva, hateten katak enkontru progresu 50% ne’e importante atu kompleta rekezitus no prosesu administrativu tuir matadalan PNDS, liuliu bainhira implementasaun programa to’o ona 50%.

Imagen : Xefe suku Maumeta, Victor da Silva iha ninia diskursu badak ba enkontru 50% programa PNDS Tinan 2026, foto husi Ekipa SISD-Maumeta. (30/09).

Iha enkontru ne’e, Ekipa PNDS Suku aprezenta relatóriu finanseiru kona-ba gastus durante prosesu konstrusaun, inklui montante orsamentu, gastus ne’ebé hala’o ona no balansu orsamentu ne’ebé sei uza ba kontinuidade programa.

Xefe Suku mós fó oportunidade ba komunidade atu hato’o pergunta, sujestaun no kritika konstrutiva, hodi bele hadi’a implementasaun programa sira ne’e.

Kona-ba Refitoriu no Dapur Eskola EBF 1,2 Maumeta, Xefe Suku esplika katak planu inisiál mak atu uza gás ba prosesu tein, maibé sei depende ba disponibilidade no balansu orsamentu.

“Se posível, bele uza gás. Se lae, nafatin uza ai-sunu hodi tein, tanba eskola ne’e iha estudante barak,” nia hateten.

Enkuantu ba konstrusaun Coran Beton Estrada Aldeia Darmudapu, servisu konstrusaun lao diak no agora hela aproximadamente 100 metru de’it atu kompleta. Ekipa konstrusaun espera remata iha semana hirak mai. Bainhira programa remata 100%, sei hala’o tan enkontru final atu avalia rezultadu implementasaun.

KPR: Programa Lao Durante Fulan Ha’at

Prezidente Komisaun Planeamentu no Responsabilidade (KPR), Augusto Barreto dos Santos, hateten katak prosesu seleksaun no kontratasaun ba fornecedór sira hala’o liuhusi kuotasaun, no fornecedór ne’ebé oferese orsamentu tuir kondisaun no rekezitus mak hili.

Imagen : Prezidente KPR, Augusto barreto dos Santos iha ninia diskursu iha enkontru 50% programa PNDS Tinan 2026, foto husi Ekipa SISD-Maumeta. (30/09).

Nia esplika katak prosesu implementasaun programa rua ne’e planeia atu hala’o durante fulan ha’at to’o remata, tuir rekezitus no prosedimentu PNDS.

Relatóriu finanseiru ne’ebé aprezenta husi Xefe EIP no Tesoureiru II Ekipa PNDS Suku hatudu katak:

Osan operasional: orsamentu total US$4.435,82, gastus ona US$1.144,00 (26%), ho balansu US$3.291,82.

Osan infraestrutura: orsamentu total US$51.431,15, gastus ona US$30.571,05 (59%), ho balansu US$20.860,10.

Balansu total osan operasional no infraestrutura: US$24.151,92.

Imagen : Aprezentasaun Relatoriu orsamentu ba gastus konstrusaun programa pnds suku maumeta, aprezenta husi Tezoreiro II, Julito dos Santos. Iha enkontru 50%, aldeia Darmudapu. Foto Husi Ekipa SISD-Maumeta.

Tesoureiru II mós aprezenta katak balansu ba programa Coran Beton hamutuk US$10.242,10, enkuantu balansu ba Refitoriu no Dapur Eskola EBF 1,2 Maumeta hamutuk US$10.618,00, ho total balansu infraestrutura US$20.860,10.

Monitorizasaun Hatudu Partisipasaun Komunidade

Xefe KPR mós aprezenta rezultadu monitorizasaun ba progresu konstrusaun. Partisipasaun komunidade, inklui ema ho defisiénsia, konsidera diak ho nivel aproximadamente 70%, enkuantu partisipasaun feto iha fatin projetu sei menus, ho nivel 25%.

Komunidade fó kontribuisaun liuhusi preparasaun fatin ba rai sasán no ekipamentu, fasilita asesu ba dalan, no fó apoiu hanesan ai-han no kafe ba badaen sira.

Koordenasaun entre lideransa lokal no Ekipa PNDS lao diak. Xefe Suku no MCS kontinua fó orientasaun no motivasaun ba ES PNDS atu hala’o servisu tuir matadalan, transparénsia no akontabilidade PNDS.

Maibé, iha monitorizasaun mós identifika obstákulu balu, hanesan fornecimentu bee no sasán ba badaen ne’ebé menus no dala ruma tarde, badaen balu iha atividade kultura, no problema eletrisidade ne’ebé menus no dala ruma avaria.

Diretora Eskola Agradese no Husu Atensaun ba Eskola.

Diretora Eskola EBF 1,2 Maumeta, Lucia de Jesus Martins, hato’o agradesimentu ba Xefe Suku Maumeta no Ekipa PNDS tanba implementasaun programa Refitoriu no Dapur ba eskola.

Nia hateten katak, ho konstrusaun ne’e, iha tinan 2027 estudante sira bele uza ona refitoriu no dapur ne’ebé foun, atu estudante sira bele han iha fatin ne’ebé mahon, moos no konfortável.

Imagen : Diretora da Escola EBF. 1,2 Maumeta, Lucia de Jesus Martins iha ninia diskursu iha enkontru 50% programa PNDS Tinan 2026, foto husi Ekipa SISD-Maumeta. (30/09).

Nia mós husu PNDS atu kontinua fó atensaun ba Eskola EBF 1,2 Maumeta iha programa sira iha futuru, tanba kondisaun balu iha edifísiu eskola presiza hadi’a no numeru estudante aumenta, nune’e estudante sira presiza infraestrutura ne’ebé seguru no apropriadu ba prosesu ensinu-aprendizajen.

FSPA PNDS Husu Servisu Hamutuk no Aselera Implementasaun

Timoteo de Jesus Xavier, nu’udar Fasilitador Postu Administrativu Bazartete PNDS, hateten katak implementasaun programa iha Suku Maumeta enfrenta atrasu balu, nune’e nia husu ekipa PNDS no lideransa suku atu haree hamutuk ba asuntu ne’e no aselera prosesu konstrusaun.

Imagen : Fasilitador PNDS Postu administrativu Bazartete, Timoteo de Jesus Xavier iha ninia diskursu iha enkontru 50% programa PNDS Tinan 2026, foto husi Ekipa SISD-Maumeta. (30/09).

Nia subliña katak prosesu tomak tenke kontinua tuir prosedimentu no rekezitus PNDS. Nia mós husu PNDS Suku no PNDS Munisípiu atu kontinua servisu hamutuk hodi garante programa rua ne’e bele remata tuir planu.

Komunidade Husu Hadia Eletrisidade

Reprezentante komunidade, Izaias dos Santos Araujo, husu atu iha atensaun ba problema eletrisidade iha Refitoriu no Dapur Eskola, liuliu atu garante energia eletrika ba dapur la interrompe durante utilizasaun.

Imagen : Komunidade, Izaias dos Santos Araujo hato’o ninia sujestaun no hanoin iha enkontru 50% programa PNDS Tinan 2026, foto husi Ekipa SISD-Maumeta. (30/09).

Nia esplika katak, iha fatin ne’ebé ekipa hatama sasán merenda eskolar ba konjeladór, problema fornecimentu energia ne’ebé menus bele afeta no halo ekipamentu balu la funsiona ho diak.

Xefe Suku Husu Lideransa no Komunidade Servisu Hamutuk.

Iha parte ikus, Xefe Suku Maumeta husu ba ekipa PNDS, lideransa aldeia no komunidade atu kontinua servisu hamutuk hodi garante implementasaun programa sira lao diak no atinji rezultadu ne’ebé esperadu.

Imagen : Xefe Suku Maumeta, Victor da Silva hato’o nia liamenon ikus no taka enkontru 50% programa PNDS Tinan 2026, foto husi Ekipa SISD-Maumeta. (30/09).

Nia fó rekomendasaun balu, inklui:

Xefe Aldeia Caimegohou no Darmudapu atu informa komunidade iha área foho kona-ba observasaun husi ekipa PNDS Munisípiu no Postu Administrativu ba identifikasaun projetu prioridade ba tinan 2027, liuliu estrada iha área foho husi Maumetalau tun ba Aldeia Caimegohou no Darmudapu.

ES PNDS atu kontinua kontrola no monitoriza atividade konstrusaun, liuliu servisu badaen sira, atu bele aselera prosesu konstrusaun.

Delegadu no Delegada sira atu marka prezensa iha Suku no hala’o sira-nia servisu normal tuir responsabilidade.

Xefe Aldeia sira atu kontinua monitoriza situasaun iha komunidade no relata lalais ba Suku bainhira iha problema, hodi buka solusaun hamutuk.

Enkontru progresu 50% ne’e remata ho kompromisu husi parte hotu atu kontinua hametin koordenasaun, transparénsia no partisipasaun komunidade, hodi garante programa PNDS tinan 2026 iha Suku Maumeta bele remata ho diak no fó benefísiu ba komunidade.

Fonte: Enkontru 50% PNDS Suku Maumeta, Aldeia Darmudapu, Bairu Lemakiri.

Hakerek             : Ekipa SISD-Maumeta

Editor                : Verónica J. Manek, Administrador SISD-Maumeta